Suzhou Museum of Contemporary Art

เรื่อง อรรุจา บุญญสิทธิ์
ภาพโดย Ye Jianyuan

เมื่อสถาปัตยกรรมกลายเป็นภูมิทัศน์

ริมทะเลสาบจินจีในเมืองซูโจว (Suzhou) พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยแห่งใหม่กำลังจะเปิดให้ผู้ชมเข้าสัมผัส Suzhou Museum of Contemporary Art ผลงานการออกแบบโดย บยาร์เค อินเกลส์ กรุ๊ป (Bjarke Ingels Group) หรือ BIG ร่วมกับ ARTS Group และ Front Inc ซึ่งมีกำหนดเปิดให้สาธารณชนเข้าชมในปี 2026

แทนที่จะออกแบบอาคารขนาดใหญ่เพียงหลังเดียว BIG เลือกสร้างพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ให้เป็นกลุ่มพาวิลเลียน 12 หลัง ที่กระจายตัวอยู่ใต้หลังคาผืนเดียว ครอบคลุมพื้นที่กว่า 60,000 ตารางเมตร รูปทรงหลังคาโค้งอ่อนช้อยได้รับแรงบันดาลใจจากหลังคากระเบื้องของสถาปัตยกรรมจีนดั้งเดิม ที่เชื่อมต่อพื้นที่ภายในเข้ากับสวน และผืนน้ำโดยรอบ

แนวคิดสำคัญของโครงการคือทางเดินยาวที่มีหลังคาคลุม ซึ่งพบได้ในสวนโบราณของซูโจว ที่ถูกนำมาแปลความใหม่เป็นโถงทางเดินกระจก ที่นำทางให้ผู้มาเยือนเดินผ่านลานคอร์ตยาร์ด พื้นที่จัดแสดง และสวนภายในอย่างต่อเนื่อง “เรามองพิพิธภัณฑ์แห่งนี้เป็นเหมือนสวนที่ประกอบด้วยพาวิลเลียนและคอร์ตยาร์ด” บยาร์เค อิงเกลส์ (Bjarke Ingels) ผู้ก่อตั้ง BIG กล่าว “อาคารแต่ละหลังถูกถักทอเข้าด้วยกันจนเกิดเป็นโครงข่ายของพื้นที่ศิลปะและลานประติมากรรมที่เชื่อมต่อถึงกัน”

พาวิลเลียนหลัก 4 หลังถูกจัดสรรเป็นแกลเลอรีจัดแสดงงานขนาดใหญ่ ขณะที่อาคารอื่นๆ เป็นอาคารสําหรับโถงต้อนรับ ฮอลล์อเนกประสงค์ โรงละคร และร้านอาหาร โดยมีลานสาธารณะขนาดใหญ่เปิดรับผู้คนตั้งแต่ทางเข้า ก่อนจะเข้าสู่สวนและอาคารต่างๆ

วัสดุของอาคารคือสิ่งที่ผลงานสถาปัตยกรรมแห่งนี้ใช้ในการสื่อสาร ผิวอาคาร กระจกโค้ง และแผ่นโละหะโทนอุ่น ซึ่งสะท้อนท้องฟ้า ผืนน้ำ และต้นไม้โดยรอบ ทำอาคารดูเปลี่ยนแปลงไปตามแสงและฤดูกาล ทำให้เส้นแบ่งระหว่างสถาปัตยกรรมกับธรรมชาติค่อยๆ เลือนหายไป

ภายในพิพิธภัณฑ์ แสงธรรมชาติส่องผ่านหลังคากระจก (skylight) ลงสู่พื้นที่แกลเลอรี ทําให้เกิดแสงเงาที่เคลื่อนไหวบนผนังอย่างนุ่มนวล วัสดุอย่างหิน ผนังดินอัด และเทอร์ราซโซ ช่วยเพิ่มผิวสัมผัสที่อบอุ่นและลดความแข็งของพื้นที่จัดแสดง เส้นทางเดินภายในพิพิธภัณฑ์ ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ระดับพื้นดิน แต่ยังเชื่อมต่อกันด้วยสะพานและอุโมงค์ใต้ดิน เปิดประสบการณ์การเดินชมงานที่หลากหลายให้กับผู้เข้าชม ขณะเดียวกันคอร์ตยาร์ดที่ตั้งอยู่ระหว่างพาวิลเลียน ก็ทำหน้าที่เป็นพื้นที่พักสายตาและเป็นดั่งจุดเชื่อมโยงระหว่างสถาปัตยกรรมกับภูมิทัศน์ริมทะเลสาบ

อีกฝั่งหนึ่งของพิพิธภัณฑ์ คือชิงช้าสวรรค์ซูโจว ที่ผู้มาเยือนสามารถขึ้นไปชมภาพรวมของอาคารจากมุมสูง สามารถมองเห็นรูปทรงหลังคาโค้งที่สะท้อนแสงที่ต่างไปของวัน

Suzhou Museum of Contemporary Art จะเปิดอย่างเป็นทางการในปี 2026 พร้อมพาวิลเลียนเพิ่มเติมอีกสองหลัง ที่ยื่นออกไปเหนือผืนน้ำของทะเลสาบจินจี ก่อนหน้านั้น พิพิธภัณฑ์จะเปิดตัวด้วยนิทรรศการ Materialism ซึ่งเป็นการคัดสรรผลงานสำคัญของ BIG กว่า 20 โครงการ มานำเสนอผ่านโมเดลขนาดใหญ่ เพื่อแสดงถึงความสัมพันธ์อันลึกซึ้งระหว่างวัสดุ สถาปัตยกรรม และประสบการณ์ของผู้ใช้งาน.